Kỹ Thuật KNKN

ban Biên tập

Video Tư Liệu kỹ Thuật

Thông Tin Thời Tiết

Thống Kê Truy Cập

Tổng số lượt truy cập: 11272794
Số người đang truy cập: 33

Kỹ Thuật KNKN

Những mô hình sinh kế thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu
Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và PTNT, biến đổi khí hậu dự kiến làm giảm khoảng 12% diện tích sản xuất nông nghiệp ở đồng bằng sông Hồng và 24% ở đồng bằng sông Cửu Long. Biến đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến diện tích sản xuất nông nghiệp mà còn liên quan tới cả năng suất nông nghiệp. Nếu mực nước biển dâng cao 1 m, năng suất canh tác lúa ở đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ giảm 40,5%. Do đó việc sử dụng các mô hình sinh kế thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu là một hướng đi cần thiết.

Dự báo nhiều khó khăn do biến đổi khí hậu

Trong khi năng suất cây trồng như lúa và bắp dự báo sẽ giảm thì dịch bệnh dự kiến sẽ tăng do điều kiện khí hậu trở nên khắc nghiệt hơn. Kịch bản biến đổi khí hậu trung bình dự báo sản lượng lúa xuân có thể giảm 716,6 kg/ha vào năm 2050, trong khi sản lượng lúa hè thu có thể giảm 795 kg/ha. Điều này sẽ làm tổng sản lượng lúa giảm 1.475.000 tấn.

Sản lượng bắp có thể giảm 781,9 kg/ha, dẫn đến tổng sản lượng giảm 880.000 tấn. Hơn nữa, phần lớn vùng đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng sẽ bị chìm trong nước do tác động của mực nước biển dâng vào năm 2070, gây ra những tác động bất lợi đối với ngành thủy sản. Nuôi trồng thủy sản trong ao, hồ có thể bị thiệt hại hoàn toàn do nước biển dâng. Biến đổi khí hậu cũng sẽ làm giảm tính đa dạng của các loại thủy sản và làm suy thoái chất lượng đất.

Về mặt năng suất, dự báo đến cuối năm 2050, biến động năng suất của đa số các nhóm sản phầm đều chịu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Mặc dù năng suất được dự đoán sẽ gia tăng cả trong trường hợp có và không có tác động của BĐKH, mức tăng trưởng năng suất sẽ thấp hơn trong điều kiện có tác động của BĐKH. Ví dụ, vào năm 2050, năng suất bắp dự kiến sẽ thấp hơn 16% do tác động của BĐKH. Các nhóm sản phẩm khác dự kiến sẽ có mức chênh lệch năng suất từ 3,6% (sắn) đến 6,6% (cà phê và gạo). Nhìn chung, thay đổi về năng suất biến động rất khác nhau giữa các loại cây trồng:

Ảnh hưởng của BĐKH đối với chăn nuôi gia súc được cho là tiêu cực và khác nhau đối với mỗi loại gia súc. Tác động của biến đổi khí hậu đối với chăn nuôi heo rõ rệt hơn đối với các gia súc khác (kể cả bò, gia cầm, cừu ...). Chăn nuôi heo dự kiến sẽ giảm 8,2 % số đầu con nếu không tính đến các cú sốc khí hậu và mức giảm này sẽ sâu hơn 1 điểm % trong trường hợp có tác động của BĐKH. Tác động của BĐKH đối với các loại vật nuôi khác không đáng kể. Theo dự đoán, quy mô đàn sẽ tương đối ổn định kể cả trong trường hợp có tác động của BĐKH.

Hình: Mô hình vịt – cá kết hợp. Ảnh ST

Các công nghệ và thực hành CSA

Các công nghệ và thực hành CSA là cơ hội để giải quyết các thách thức về biến đổi khí hậu, tăng trưởng kinh tế và phát triển ngành nông nghiệp. Một thực hành sản xuất nông nghiệp được coi là thông minh nếu cải thiện được tình hình an ninh lương thực và đạt ít nhất một trong các mục tiêu khác của CSA (thích ứng và/hoặc giảm phát thải).

Trên thế giới có tới hàng trăm công nghệ và phương pháp tiếp cận được xếp loại là CSA. Các công nghệ/thực hành sản xuất sau đây là những chiến lược hoặc giải pháp cho nông dân Việt Nam nhằm giải quyết một số thách thức cơ bản do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu như: tình trạng hạn hán và thiếu nước gia tăng, nước biển dâng và xâm nhập mặn diễn ra thường xuyên hơn, khí hậu nóng lên, cường độ mưa và lũ lụt nghiêm trọng hơn, tỷ lệ sâu bệnh và dịch bệnh tăng cao hơn.

Một trong những CSA phổ biến nhất là thực hành liên quan đến quản lý nước và tưới tiêu thông minh được áp dụng trong hầu hết các hệ thống sản xuất cây trồng như cà phê, chè, cam, điều, bắp, gạo và tiêu. Các thực hành này bao gồm việc áp dụng các kỹ thuật tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt hoặc tưới phun mưa, biện pháp giữ ẩm bằng che phủ đất trong trồng sắn, tưới khô ẩm xen kẽ (AWD) (một phần trong Hệ thống Canh tác lúa cải tiến (SRI)) ở lúa, kỹ thuật tiết kiệm đầu vào (1P5G, 3G3T) trong canh tác lúa, kết hợp vườn cây – ao cá trong trồng cam, và sử dụng hố chứa chất mùn cho trồng cao su. Những thực hành khác có thể kể tới như: áp dụng các giống cây trồng có khả năng chống chịu với điều kiện hạn hán, lũ lụt, sâu bệnh (trong sản xuất cao su, điều, ngũ cốc và tiêu). Áp dụng các thực hành này cũng có thể hỗ trợ thực hiện quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Ngoài ra, phát triển hệ thống nông lâm kết hợp bằng cách trồng các cây lâu năm (cam, cao su, cà phê, hoặc điều) với các loại cây trồng khác (bơ, bắp, ổi, lúa, hoặc vừng) cũng giúp nông dân đa dạng hóa thu nhập, nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Áp dụng trồng xen canh trong sản xuất cà phê cũng giúp điều hòa nhiệt, ví dụ trồng cây che bóng (như sầu riêng) hoặc trồng cây che phủ đất để giữ ẩm cho đất (cây họ đậu như đậu phộng, đậu đỗ v.v.).

Cuối cùng, các thực hành quản lý đất đai bền vững có thể giúp giảm xói mòn đất ở các vùng miền núi. Các thực hành này bao gồm: canh tác bắp trên đất dốc, trồng cỏ dọc theo các triền đất dốc (cỏ Mulato, cỏ Guinea) và trồng các loại cây họ đậu xen với trồng sắn hoặc cao su để tăng độ phì của đất.

Trong chăn nuôi, các thực hành CSA phổ biến gồm: tích hợp công nghệ khí sinh học (biogas) trong chăn nuôi heo nhằm quản lý phân chuồng hiệu quả; cải thiện quản lý thức ăn gia súc như sử dụng nguồn thức ăn chất lượng cao, sẵn có tại địa phương. Ngoài ra, để giải quyết vấn đề xâm nhập mặn tại những vùng ven biển, nông dân có thể áp dụng một số biện pháp như nuôi tôm hoặc mô hình kết hợp tôm-lúa, tôm-cá rô phi trong ruộng lúa hoặc tôm- rừng trong hệ thống rừng ngập mặn nhằm tăng hiệu quả sản xuất.

Box: CSA là từ viết tắt của nông nghiệp thông minh với khí hậu (Climate-smart agriculture) hay còn gọi nông nghiệp ứng phó BĐKH, lần đầu tiên được Tổ chức Nông Lương của Liên Hợp Quốc (FAO) đưa ra năm 2010, trong một báo cáo đề dẫn tại Hộ nghị toàn cầu về nông nghiệp, an ninh lương thực (ANLT) và biến đỏi khí hậu (BĐKH) tại Hague, Hà Lan.
Sau đó, khái niệm này được đề cập trao đổi, thảo luận tại các diễn đàn quốc tế về BĐKH và ANLT. CSA hướng tới đồng thời 3 mục tiêu: (i) đảm bảo ANLT, thông qua tăng trưởng sản xuất lương thực và tăng thu nhập, hiệu quả kinh tế; (ii) tăng khả năng thích ứng với BĐKH của các hệ thống sản xuất nông nghiệp; và (iii) giảm phát thải khí nhà kính (KNK) từ các hoạt động nông nghiệp.

 

TĐ Thiêm